Onderzoeksrapporten

Aalst, S. van, Eergerelateerd geweld in Nederland

Een onderzoek naar mannelijke slachtoffers: bekend maakt onbemind! Saskia M.M. van Aalst en Roy H. Johannink, S.L., In-pact Politieadviescentrum, 2007

Niet alleen vrouwen, ook mannen kunnen slachtoffer worden van (eergerelateerd) geweld. Bekend maakt onbemind: de mannen die door interventie in hun situatie bekendheid geven aan hun slachtofferschap, zijn daardoor in hun omgeving (de familie en/of gemeenschap) niet (langer) geliefd.
Een van de conclusies van het rapport is, dat er mannelijke slachtoffers van eergerelateerd geweld in Nederland zijn, dat een inschatting van de aard en omvang van de problematiek echter moeilijk te maken is. Dit heeft onder meer te maken met gebrekkige of foutieve registratie (gevallen van eergerelateerd geweld worden soms geregistreerd onder de noemer huiselijk geweld) en het feit dat eergerelateerd geweld in specifieke etnische groepen in de taboesfeer zit, zodat er naar verwachting een groot dark number is. Aanbevelingen specifiek gericht op mannelijke slachtoffers betreffen het regelen van meer opvang; het organiseren van opvanghuizen die specifiek gericht zijn op mannelijke slachtoffers; het doen van vervolgonderzoek naar slachtoffertyperingen en het organiseren van nazorg rond slachtoffers.
Volledige tekst

Broek, A., De terreur van de schaamte

De terreur van de schaamte: brandstof voor agressie. Aart G. Broek, Haarlem: Uitgeverij In de Knipscheer, 2007 ISBN 9789062655878

Het boek is een kritische stellingname tegen de verklaring van geweld van bijvoorbeeld Curaçaose en Marokkaanse jongens en mannen uit hun culturele, etnische of religieuze achtergrond. Broek bepleit ruime aandacht voor en begrip van emotionele aspecten bij gewelddadig handelen, meer in het bijzonder `schaamte'. Deze angst voor en feitelijke ervaring met ernstige vormen van sociale en emotionele afwijzing is een uiterst belangrijke bron voor agressie. Als zodanig is deze eigen aan alle mensen en niet gebonden aan een specifieke cultuur, sociale klasse of religieuze groep.
De studie naar de relatie tussen agressie en schaamte concentreert zich onder meer op het geweld dat onder Curaçaose jongeren en mannen voorkomt. Waar gewoonlijk het machismo als verklaringsgrond wordt ge­geven, legt Broek verbanden met de menselijke reacties op krenking en afwijzing. Het boek is een bewerking van een in opdracht van Reclassering Nederland uitgevoerd onderzoek naar de relatie tussen geweld en cultuur.
Op de website van de auteur kunt u het eerste hoofdstuk van het boek downloaden.

Duidelijke taal! Een taboe verwoord

Vluchtelingen over de aanpak van huiselijk geweld. Vluchtelingen-Organisaties Nederland, 2006

Het tweede boek dat in het kader van het project Preventie & Bestrijding Geweld tegen Vluchtelingenvrouwen is verschenen. Vluchtelingen uit Afghanistan, Koerdistan, Somalie en Iran spreken zich openhartig uit over huiselijk geweld en de manier waarop zij de strijd aangaan tegen deze problematiek. Deel 1 van dit onderzoeksrapport geeft een korte beschrijving van het project. In deel II vertellen de trekkers en organisatoren van het project hoe ze huiselijk geweld behandelden tijdens bijeenkomsten met hun achterban, welke knelpunten ze tegenkwamen en welke successen ze boekten. Ook komt hier de problematiek van de samenwerking met hulpverleningsinstanties aan bod. De gang naar de hulpverlening is zeer beperkt en vluchtelingen ervaren de professionele instanties als afstandelijk of zelfs vijandig.
Bestellen bij Vluchtelingen-Organisaties Nederland

Ernstig eergerelateerd geweld: een casusonderzoek

Instituut voor veiligheids- en Crisismanagement COT, 2005

Het instituut heeft 20 casus onderzocht waarbij sprake was van ernstig of dodelijk eergerelateerd geweld. Het onderzoek had tot doel om het verloop van zaken, de wijze van samenwerking tussen de instanties, en de wijze van opsporing en berechting van plegers in beeld te brengen. Het COT constateert dat bij de onderzochte zaken veelal signalen worden afgegeven die vroegtijdig ingrijpen mogelijk maakt. In de helft van de zaken waarbij diensten op een kritisch moment betrokken raakten, hebben interventies geleid tot een afname van de dreiging.
Assertiviteit van de slachtoffers, effectief inschattingsvermogen van professionals en goed gebruik van deskundige experts blijken doorslaggevende factoren te zijn voor de mate van succes bij interventies.Ook concludeert het COT dat de deskundigheid bij instanties moet worden bevorderd en dat een mogelijkheid moet worden gecreëerd om materiedeskundigen in te schakelen. Volgens het COT zijn bestaande bevoegdheden toereikend, maar worden deze onderbenut. Via scholing wordt voor de korte termijn ingezet op meer kennis bij uitvoerende professionals.
Volledige tekst

In het oog, in het hart

Onderzoeksrapport van het project Preventie & Bestrijding Eerzuivering. Vluchtelingen-Organisaties Nederland, 2006

In deze rapportage zijn bevindingen over eergerelateerd geweld van vluchtelingenorganisaties gebundeld. De vluchtelingenorganisaties vertegenwoordigen vluchtelingen uit Afghanistan, Koerdistan, Somalie, Irak, Palestina en de Roma Gemeenschap. Het probleem wordt beschreven vanuit het perspectief van de vluchtelingen zelf. Het eerste deel beschrijft het project Preventie & Bestrijding Geweld tegen Vluchtelingenvrouwen. Deel II kaart de specifieke problematiek aan van eergerelateerd geweld bij vluchtelingengroepen in Nederland. Ingegaan wordt op beïnvloedende factoren, te verdelen in sociaal-culturele en sociaal-economische factoren. Ook wordt ingegaan op de knelpunten in de aanpak van eergerelateerd geweld: registratie, mogelijke vooroordelen en stigmatisering. In deel III wordt een zijstap gemaakt naar het programma van VON waarin mentaliteitsverandering centraal stond. Deel IV ten slotte geeft praktische tips voor zelforganisaties, hulpverleningsinstanties en lokale en landelijke bestuurders voor de aanpak van eergerelateerd geweld.
Bestellen bij Vluchtelingen-Organisaties Nederland

Kardan, F., The Dynamics of Honor Killings in Turkey: Prospects for Action

Filiz Kardam, UNDP Turkey, UNFPA, Population Association, 2005

UNDP and the United Nations Population Fund in Turkey have launched a groundbreaking report on a particularly shameful form of violence against women, honour killing. Based on research conducted by the Population Association of Turkey, the report analyzes the social structures and mentality behind so-called honour crimes and makes recommendations for a zero-tolerance policy to eradicate such violence against women.
Volledige tekst

Kuppens, J., Omwille van de eer

Een onderzoek naar aard en omvang van eergerelateerd geweld in Amsterdam. Jos Kuppens, Agnes Cornelissens, Nick Koeman, Henk Ferwerda en Edward van der Torre. Bekerapport, in samenwerking met COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, 2007

Onderzoeken naar eergerelateerd geweld zijn vooral kwalitatief van aard. Weliswaar is het zicht op achtergronden, aanleidingen en uitingsvormen van eergerelateerd geweld toegenomen, maar de mogelijkheden tot verhelderende omvangschattingen blijven nagenoeg achterwege. Vanuit de gemeente Amsterdam bestond de wens om een cijfermatige onderbouwing van aard en omvang van eergerelateerd geweld te schetsen. Onderzoeksbureau Beke heeft vervolgens 4.000 registraties uit de politieregio Amsterdam-Amstelland in een experimentele setting geanalyseerd. De samenvatting van het onderzoek vindt u hier. Het boek is te bestellen via www.beke.nl.

Bronnenboek Eerwraak in Nederland

Hilde Bakker, TransAct, 2005

In het Bronnenboek wordt een overzicht geschetst van de ontwikkelingen in de Nederlands aanpak van eergerelateerd geweld sinds de zomer van 2003. Geconstateerd wordt dat in die twee jaar het bewustzijn over de omvang en ernst van eergerelateerd geweld bij hulpverleners, politie, opvang en signaleerders duidelijk is toegenomen. Verbetering is op korte termijn nodig in de aanpak bij politie, hulpverlening en bij 'signaleerders' (huisartsen, scholen etc).
Volledige tekst

Gebruikte literatuur Bronnenboek eergerelateerd geweld, 2005

Abotay, Dilek; Eerwraak: een zuiveringsritueel van de geschonden eer.  Doctoraalscriptie Erasmus Universiteit Rotterdam, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, 2002.
Advies- en Onderzoeksgroep Beke; Eerwraak of eergerelateerd geweld? Naar een werkdefinitie (auteurs: Henk Ferwerda & Ilse van Leiden). Den Haag: Advies- en Onderzoeksgroep Beke, 2005.
Arslan, Z. & IJsselmuiden, S.; Eerwraak en de positie van Turkse vrouwen.
Deventer: Steunpunt Minderheden Overijssel, 2001.
Bakker, Hilde; Eerwraak in Nederland. Een quickscan van de stand van zaken.
Utrecht: TransAct, 2003.
Besprekingsartikelen - Turkse eerwraak. In: Tijdschrift voor criminologie, jrg. 44
(2002), nr. 2, p. 190-193.
Borne; Congres: Studieweekend 'Geweld, eer en de positie van Turkse vrouwen in de Turkse gemeenschap'. 2000. Bovenkerk, F., M. Komen & Y. Yesilgoz; Multiculturaliteit in de strafrechtspleging. Den Haag: Boom, 2003.
Brouwer, Leo; Andere tijden, andere meiden. Een onderzoek naar Marokkaanse,
Turkse, Hindoestaanse en Creoolse weggelopen meisjes. Utrecht: Jan van Arkel,
1992.
COT; Ernstig eergerelateerd geweld: een casusonderzoek (auteur: dr. E.J. van der Torre e.a.). Den Haag: COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, 2005.
Deug, F.; En dan ben je pas echt ver van huis. Turkse en Marokkaanse vrouwen en meisjes over seksueel geweld en hulpverlening. Utrecht: Stichting tegen Seksueel Geweld, 1990.
Dijk, Tom van et al.; Huiselijk geweld onder Surinamers, Antillianen en Arubanen, Turken en Marokkanen in Nederland. Intomart, 2002.
Dijken, P. van & A.H. Nauta; Bloed en eerwraak onder Turken in Nederland. In: Algemeen Politieblad, nr. 10 (1978), p. 227-232.
Droeber, Julia; Womens reputation and harassment in Jordan. In: ISIM newsletter, nr. 9 (januari 2002), p. 34.
Eck, Clementine van; Door bloed gezuiverd. Eerwraak bij Turken in Nederland. Amsterdam: Bert Bakker, 2001.
Eck, Clementine van; Eerwraak bij Turken in Nederland: kritiek die geen hout snijdt. In: Tijdschrift voor criminologie, jrg. 45 (2003), nr. 4, p. 413-414.
Eerwraak: Fatima vlucht voor haar familie. In: Bijeen, jrg. 36 (2003).
Eerwraak, sluier en bruiden uit het land van herkomst. Een geschiedenis van de
hoofddoek. In: De Groene Amsterdammer, 17 januari 2004, p. 24-27.
Eijsink, Marlies; Eerwraak. In: Facta, jrg. 9, nr. 1 (februari 2001), p.2-4.
El Kaka, Imad & Hatice Kursun; Mijn Geloof en Mijn Geluk. Amsterdam: Schorerstichting, 2002.
Ertürk, Yakin; Violence in the name of honour within the context of international regimes. In: Expert meeting on violence against women in the name of honour. Stockholm: Ministry of Justice, 4-5 november 2003.
Geweld tegen vrouwen: enkele rechtsontwikkelingen. Den Haag: Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV), 2001
Gezik, Erdal; Eer, Identiteit en Moord: Een vergelijkend onderzoek tussen Nederland, Duitsland en Turkije. Utrecht: NCB, 2003.
Hesper, B.L.; Eerwraak. Een onderzoek binnen de Pieter Baan Centrum-populatie. Interne publicatiereeks nr.9, Utrecht 2003.
Hilterman, Karin; Eerwraak. Unieboek (Van Holkema & Warendorf), 2001.
Ilkkaracan, Pina (ed.); Women and sexuality in Muslim societies. Istanbul: Pandora, 2000.
Jellinghaus, Lique; Eer, eerwraak en emancipatie. Een onderzoek naar juridische consequenties van de Turkse traditie van eerwraak in Nederland, en de invloed van emancipatie van Turkse vrouwen. Doctoraalscriptie Vrije Universiteit Amsterdam, 2002.
Jildiz, Olga; Meningen over eerwraak onder Turken in Rotterdam en Den Haag.
Doctoraalscriptie Erasmus Universiteit Rotterdam, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, 2002.
Kanie, Mariwan; Koerdische vrouwen tussen carrière en eerwraak. In: Op gelijke
voet, jrg. 22, nr. 4 (december 2001), p. 20-22.
Kemal, Yaşar; Bittere wraak. Breda: De Geus, 2003.
Khouri Albqaeen, Norma; Verboden liefde. Een persoonlijk verhaal over eerwraak in Jordanië. Arena, 2003.
Krikke, Hans; Als niemand luistert. Verhalen van allochtone meisjes op een zwarte school. Amsterdam: Van Gennip, 2003.
Kvinnoforum et al.; A Resourcebook for Working Against Honour Related Violence. Stockholm: Kvinnoforum, 2003.
Kvinnoforum et al.; Honour Related Violence European Resource Book and
Good Practice. Stockholm: Kvinnoforum, 2005.
Maris van Sandelingenambacht, C.W.; Ik heb mijn namus gezuiverd; over eerwraak en cultureel verweer. In: Justitiële verkenningen, jrg. 28 (2002), nr. 5, p. 61-74.
Maris, Cees & Sawitri Saharso; Eerwraak: cultuur en sekse. In: Filosofie & praktijk, jrg. 24 (2003), nr. 1, p. 21-36.
Nauta, A. & H. Werdmölder; Discussie: onderzoek naar kenmerken van eerwraak. In: Tijdschrift voor criminologie, (2002), nr. 4, p. 367-373.
Nahas, Omar; Islam en homoseksualiteit. Uitgeverij Bulaaq, 2001.
Saharso, Sawitri; Eerwraak: een kwestie van cultuur? In: Sociale Interventie, nr. 1
(2002).
Salverda, B.; Laat me los Hou me vast. Verslag van een kwalitatief onderzoek naar het psychisch welbevinden van 30 Haagse meisjes van Hindoestaanse afkomst. Den Haag: GGD, 2004.
Souad; Geschonden: levensverhaal van een Palestijnse vrouw. Amsterdam: Arena, 2003.
Strijbosch, F.; Eerwraak, onderzoek en strafrecht. In: Nederlandsch juristenblad,
jrg. 76 (2001), nr. 19, p. 883-890.
Vlugt, I. van der & I. de Jong; Verkeerde afslag? Eerdere ervaringen met steun en
hulp van civielrechtelijk geplaatste jongeren in de JJI: een praktijkonderzoek.
TransAct/Collegio, 2005.
Yerden, Ibrahim; Ik bepaal mijn eigen lot: Turkse meisjes in conflictsituaties. Amsterdam: Het Spinhuis, 2001.
Yesilgöz, Y. & L.M. Coenen; Opvattingen over eer en eerbescherming onder Turken. In: Proces: maandblad voor berechting en reclassering, jrg. 71 (1992), nr. 2, p. 25-31.
Zeijl, F. van; Is je eigen zoon machtiger dan jij?. Islamitische gezinnen moeten oppassen voor oudste jongens met geknakte egos. In: Opzij, jrg. 31, nr. 10 (oktober 2003), p. 18-21.